X wojna rosyjsko-turecka
Z Wikipedii
| X wojna rosyjsko-turecka | |||||||||
 Pomnik upamiętniający zwycięstwo pod Plewną |
|||||||||
| Data | 1877 - 1878 | ||||||||
| Miejsce | Bałkany i Kaukaz | ||||||||
| Wynik | zwycięstwo rosyjskie | ||||||||
| Przyczyna | dążenie do wyparcia Imperium Osmańskiego z Bałkanów | ||||||||
|
|||||||||
.svg&filetimestamp=20080702022132){kind=small}
.svg&filetimestamp=20070814172917){kind=small}
X Wojna rosyjsko-turecka – konflikt między Rosją a Wielką Portą w latach 1877-1878. Na frontach działania wojenne toczyły się od 24 kwietnia 1877 do 31 stycznia 1878.
Spis treści |
[edytuj] Przyczyny wybuchu konfliktu
Turcja nazywana w tamtym czasie chorym człowiekiem Europy stawała się powoli celem imperialistycznych zapędów Rosji oraz pozostałych mocarstw europejskich ale do bezpośredniego konfliktu przyczyniło się:
- rozpoczęcie walk narodowowyzwoleńczych na Bałkanach (powstanie przeciw panowaniu Turków w Bośni i Hercegowinie: 1875 - 78 i Bułgarii w 1876)
- popieranie przez Rosję powstańców słowiańskich na Bałkanach
- chęć wzmocnienia pozycji cara i pozycji Rosji na Bałkanach
- polityka Wielkiej Brytanii, której celem było doprowadzenia do wojny między Turcją a Rosją dla osłabienia obydwu krajów
- odwrócenie uwagi ludności rosyjskiej od problemów wewnętrznych
[edytuj] Przebieg wojny
W czerwcu 1876 rozpoczęła się serbsko-turecka wojna, w której Serbia poniosła klęskę. Aby uratować ją od całkowitej klęski Rosja 31 października 1876 zażądała od Turcji zawarcia umowy pokojowej, którą Turcja przyjęła. W grudniu, pod wpływem Wielkiej Brytanii, Turcja odmówiła podpisania wypracowanego w Stambule projektu umowy pokojowego rozwiązania kryzysu. W styczniu 1877 Rosja podpisała umowę z Austro-Węgrami o neutralności Austro-Węgier w wypadku wojny Rosji z Turcją, za co otrzymała prawo okupowania Bośni i Hercegowiny. W kwietniu Rosja podpisała umowę z Rumunią o możliwości przeprowadzenia przez jej terytorium swoich wojsk. Również w kwietniu sułtan odrzucił projekt umów reformujących sytuację Słowian bałkańskich wypracowanych z inicjatywy Rosji.
24 kwietnia 1877 Rosja wypowiedziała wojnę Turcji. Po stronie Rosji stanęła Rumunia, jednak zbrojnie poparła Rosję dopiero w sierpniu. Na początku czerwca wojska rosyjskie w sile ok. 185 tys. żołnierzy pod dowództwem księcia Mikołaja Mikołajewicza starszego ześrodkowały się na lewym brzegu Dunaju, mając główne siły w rejonie Zimnicy. Siły tureckie pod dowództwem Abdul-Kerim-Nadir-paszy były równe siłom rosyjskim. Na Kaukazie siły stron były także prawie takie same. Rosyjska Armia Kaukaska pod dowództwem księcia Mikołaja Mikołajewicza młodszego liczyła ok 100 tys. żołnierzy natomiast turecka armia Muchdar paszy - ok 90 tys. żołnierzy. Lepsze przygotowanie bojowe miała armia rosyjska, ale ustępowała mu pod względem uzbrojenia. Turcy mieli najnowsze karabiny angielskie i amerykańskie. Aktywnie armię rosyjską popierały narody bałkańskie i zakaukaskie, co podnosiło jej ducha bojowego. W składzie armii rosyjskiej działało również bułgarskie pospolite ruszenie oraz armia i milicja gruzińska.
22 czerwca korpus rosyjski - tzw. Oddział Naddunajski - przeprawił się przez Dunaj w rej. Galaca i Brailowa i zajął Północną Dobrudżę. W nocy 27 czerwca wojska rosyjskie pod dowództwem gen. M. I. Dragomirowa forsowały Dunaj w rejonie Zimnicy - Swisztowa, po czym w tym miejscu przeprawiły się siły główne. Jednak sił rosyjskich okazało się zbyt mało aby wykonać decydujące natarcie przez Bałkany. W celu pokonania grzbietów Bałkanów był wydzielony Oddział Przedni gen. I. W. Gurko (ok 12 tys. żołnierzy). W celu osłony skrzydeł były wydzielone Oddział Wschodni (ok. 35 tys. ) i Oddział Zachodni (ok. 45 tys.). Pozostałe siły były skoncentrowane w Dobrudży, na lewej stronie Dunaju lub na podejściach do rejonów koncentracji. Oddział Przedni 7 czerwca zajął Tyrnowo, a 14 czerwca przeszedł Bałkany. Wkrótce zajęto Przełęcz Szipki, gdzie był skierowany nowo utworzony Oddział Południowy (20 tys. żołnierzy, a w sierpniu 45 tys.). Droga na Konstantynopol została otwarta, jednak zbrakło sił do dalszego natarcia na Zabałkanie. Oddział Przedni zajął Eski-Zagru (obecnie Stara Zagora). Wkrótce podszedł w ten rejon z Albanii 20 tys. korpus turecki pod dowództwem Sulejman paszy. Po walkach pod Eski-Zagrą Oddział Przedni odstąpił w kierunku na Szipkę. Wojska rosyjskie przeszły do obrony. Oddział Zachodni zajął Nikipol, ale nie zdążył zająć Plewny, dokąd z Widina podszedł 15 tys. korpus Osman paszy. Nieprzygotowane szturmy Plewny 20 i 30 lipca zakończyły się niepowodzeniem, jednak związały wojska rosyjskie.
Na Kaukazie wojska rosyjskie w kwietniu i maju zajęły Bajazet, Ardagan i okrążyły Kars. Rozczłonkowanie wojsk na trzy oddziały, działające na samodzielnych kierunkach, nie pozwoliło na utrzymanie dotychczasowych powodzeń. Natarcie na okrążony Bajazet przez przeważające sił wojsk tureckich doprowadziło do odwrotu wojsk rosyjskich na granice i wymusiło przejście ich do obrony. W sierpniu dowództwo tureckie próbowało zorganizować kontrnatarcie, jednak nie osiągnęło swojego celu. Wojska rosyjskie w zażartych walkach utrzymały swoje pozycje na Szipce, a Oddział Wschodni odparł natarcie armii tureckiej ze wschodu. Na Kaukazie natarcie Turków było zatrzymane, a 13 - 15 października armia turecka została rozbita w bitwie koło Aładży.
Wojska rosyjskie przeszły do natarcia w nocy 18 listopada i szturmem zajęły Kars oraz podeszły do Erzurumu. Nowy szturm Plewny 11 i 12 września zakończył się niepowodzeniem i wojska rosyjskie przeszły do blokady Plewny, która skończyła się 10 grudnia kapitulacją twierdzy. po tym rosyjska armia w sile 314 tys. żołnierzy przeciw 183 tys. Turków przeszła do natarcia. Również armia serbska wznowiła działania bojowe przeciwko Turkom. Oddział zachodni gen. Gurko (71 tys.) w trudnych warunkach przeszedł przez grzbiety Bałkanów i 4 stycznia 1878 zajął Sofię. w tym dniu Oddział Południowy gen. F. Radeckiego rozpoczął natarcie i w bitwie pod Szejnową 8 - 9 stycznia okrążył i wziął do niewoli 30 tys. żołnierzy tureckich armii Wessel paszy. 15 - 17 stycznia 1878 w bitwie pod Filipopolem (Płowdiw) została rozbita armia Sulejman paszy, a 29 stycznia wojska rosyjskie zajęły Adrianopol. Wprowadzenie na Morze Marmara eskadry okrętów przez Wielką Brytanie zmusiło Rosję do wstrzymania zajęcia Konstantynopola.
[edytuj] Pokój w San Stefano
Rozpoczęto rozmowy pokojowe. Pokój pomiędzy państwami podpisano 3 marca 1878 w San Stefano. Postanowienia traktatu pokojowego:
- utworzenie księstwa Bułgarii ("Wielkiej Bułgarii")
- przekazanie Rumunii regionu Dobrudży
- przekazanie Rosji części Besarabii
- przekazanie Rosji kaukazkich twierdz Ardahan, Batumi i Kars
- zwiększenie posiadłości Serbii i Czarnogóry.
Rewizji traktatu pokojowego podjęto jeszcze w tym samym roku na kongresie w Berlinie.
[edytuj] Skutki wojny
Wojna miała wielkie znaczenie dla wyzwolenia narodów bałkańskich spod panowania tureckiego i ich wyzwolenia. Rosja odzyskała południową część Besarabii i przyłączyła województwo Karskie. Do Rosji została przyłączona południowa Ukraina, Krym, północno zachodni Kaukaz, czarnomorskie wybrzeże Kaukazu, południowo zachodnia Gruzja, a północna część Turcji została przyłączona do Armenii, Rumunia odzyskała Dobrudżę.
Mocarstwa: Austro-Węgry • Imperium Brytyjskie • III Republika Francuska • Cesarstwo Niemieckie • Królestwo Włoch • Imperium Rosyjskie
Traktaty i sojusze: Traktat we Frankfurcie • Sojusz Trzech Cesarzy • Traktat w San Stefano • Traktat berliński • Dwuprzymierze • Trójprzymierze • Traktat reasekuracyjny • Dwuporozumienie • Entente cordiale • Sojusz brytyjsko-japoński • Układ z Björkö • Porozumienie rosyjsko-angielskie • Układ z Racconigi • Ententa
Wydarzenia: Wojna rosyjsko-turecka • Kongres berliński • Wyścig o Afrykę • Wielka Gra • Wojna chińsko-japońska • I wojna włosko-abisyńska • Incydent w Faszodzie • Powstanie Bokserów • Wojny burskie • Wojna rosyjsko-japońska • I kryzys marokański • II kryzys marokański • Kryzys bośniacki • Wojna włosko-turecka • Wojny bałkańskie
Ruchy, idee i procesy: Panslawizm • Jugoslawizm • Panjugoslawizm • Bałkanizacja • Ruch młodobośniacki • Ruch młodoturecki
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
Bolszaja Sowietskaja Encykłopedija t. 22 Moskwa 1975
Kolejne wojny rosyjsko-tureckie
I • II (azowska) • III (w ramach III wojny północnej) • IV • V • VI • VII • VIII • IX (krymska) • X
| Koniec wojny gazowej? Czesi: Jest porozumienie! |
|
Czeskie przewodnictwo w UE poinformowało w czwartek wieczorem, że jest porozumienie z Rosją ws. rozmieszczenia misji unijnych obserwatorów, którzy mają monitorować przepływ rosyjskiego gazu przez Ukrainę do Unii Europejskiej.
|
| Radom: Pożar kamienicy, mieszkańcy na mrozie |
|
W czwartek wieczorem zapaliła się dwukondygnacyjna kamienica w centrum Radomia. Prawdopodobnie przyczyną pożaru był wybuch butli gazowej. Ewakuowano kilkanaście osób.
|
| Prezydent Kaczyński twardy, a nie miękki |
|
Prezydent Lech Kaczyński przybył w czwartek wieczorem do czeskiej Pragi. W planie kilkugodzinnej wizyty są rozmowy z prezydentem Vaclavem Klausem i premierem Mirkiem Topolankiem. Jednym z głównych tematów rozmów będzie sprawa kryzysu gazowego.
|
| Przerażająca relacja Czerwonego Krzyża z Gazy |
|
W niezwykle ostrych słowach Międzynarodowy Czerwony Krzyż upomniał Izrael za uniemożliwianie lub utrudnianie karetkom pogotowia wywożenia rannych z terenów walk w Strefie Gazy.
|
| Chiny już nie chcą pożyczać pieniędzy Ameryce |
|
Chiny zaczynają ograniczać pożyczanie pieniędzy USA w postaci wykupywania amerykańskich obligacji skarbowych - pisze czwartkowy "New York Times". Na krótką metę może to być bolesne dla zadłużonych i pogrążonych w recesji Stanów Zjednoczonych.
|